NR. 07 ∙ JULI 2019

MARKTCOMMENTAAR

De voorbarige gehoorzaamheid van de beurs

Auteur: Harald Berres

Senior Portfolio Manager



Het Duitse begrip “vorauseilender Gehorsam” (voorbarige gehoorzaamheid) wordt op Wikipedia gedefinieerd als het “vrijwillig vooruitlopen op vermoed gewenst gedrag in het kader van groepsdynamische processen” ¹. De forse schommelingen op de wereldwijde beurzen zijn voor een deel ook enkel met “groepsdynamische processen” te verklaren. Want niet achter elke flinke koersdaling gaat een langdurige periode van economische zwakte schuil. Vaak is de angst daarvoor al genoeg om de beurzen te laten kelderen. Vandaar het gezegde: “De beurzen hebben 10 van de laatste 5 recessies zien aankomen.” Van een recessie is sprake wanneer de economische groei twee opeenvolgende kwartalen negatief is. In het verleden hebben beurzen heel verschillend gereageerd op recessies. Soms daalden de koersen in perioden zonder recessie sterker dan tijdens recessies. Indices met een laag kapitalisatieniveau, zoals we in kleinere Europese landen of opkomende markten vaak tegenkomen, kunnen probleemloos wel 30% verliezen zonder dat de economie in een recessie terechtkomt. Bij bredere indices zoals de S&P 500 of de STOXX Europe 600 zijn verliezen in deze orde van grootte zonder recessie vrij zeldzaam, maar niet onmogelijk. Verliezen van 10% en meer komen daarentegen elk jaar voor, soms zelfs meerdere keren. Soms zijn waarschuwende woorden van een centrale bank of zwakke conjunctuurcijfers al genoeg om een marktcorrectie in gang te zetten. Maar ook zeer sterke conjunctuurcijfers kunnen tot forse koersdalingen leiden, wanneer het monetair beleid als gevolg van een oververhitte economie wordt aangescherpt. De diverse reacties van de beurzen op dergelijke gebeurtenissen kunnen als “voorbarige gehoorzaamheid” worden gezien. Sinds zijn oprichting op 01-07-1988 heeft de DAX verschillende van dergelijke perioden meegemaakt. In onderstaande grafiek zijn de sterkste dalingen van de DAX sinds 1988 weergegeven.

Grafiek 1: Koersverliezen van de DAX sinds 1988

De goudkleurige balken geven de recessieperioden in Duitsland weer; het verwachte beeld tekent zich af. Niet elke sterke koersdaling gaat gepaard met een recessie. De forse koersverliezen van 2011 of 1998 bleven zonder grote gevolgen, terwijl de economie het in de jaren 2000 - 2003 en in 2008 veel zwaarder te verduren kreeg. Aandachtige lezers zullen in deze grafiek de beurscrash van 1987 missen. Die vond plaats vóór de eerste officiële berekening van de DAX op 01-07-1988. Door retropolatie van de index kon echter worden vastgesteld dat de koersval in die periode 40% bedroeg. Ook dit zware verlies had geen grote gevolgen voor de economie; de verwachte recessie bleef uit. Bij de brede Amerikaanse S&P 500 index is het beeld vergelijkbaar. Ook hier gaat niet elke grote koersdaling met een recessie gepaard. Ook hier overdrijft de beurs met haar “voorbarige gehoorzaamheid”. In de onderstaande grafiek zijn de sterkste koersdalingen van de S&P 500 sinds 1987 weergegeven.

Grafiek 2: Koersverliezen van de S&P 500 sinds 1987

De goudkleurige balken geven de recessieperioden in de VS weer. In vergelijking met grafiek 1 valt op dat er in de betreffende periode aanzienlijk minder koersdalingen zijn. Zo vielen de verliezen van de S&P 500 in 1992, 1994/95 en 2006 een stuk gematigder uit; ze bedroegen amper 10%, en daarom worden ze in de bovenstaande grafiek niet weergegeven. Maar ook hier geldt: niet elke sterkere daling gaat gepaard met een recessie. De “voorbarige gehoorzaamheid” is in Duitsland dus wat sterker dan in de VS, wat echter ook kan liggen aan de duidelijk lagere marktkapitalisatie van de bedrijven. Groepsdynamische processen werken overigens niet alleen in neerwaartse, maar ook in opwaartse richting. Met andere woorden, bij een positieve inschatting van de conjunctuur ontstaat er een “voorbarige gehoorzaamheid” waardoor alles rozengeur en maneschijn is en de beurs naar een veel te hoog niveau stijgt. Zolang de beurzen worden gedicteerd door de menselijke psychologie, zullen er altijd ongerijmde koersbewegingen zijn, zowel in positieve als in negatieve zin.

Door de vrees voor een mogelijke recessie kelderden de beurskoersen in het vierde kwartaal van 2018. Maar in afwachting van een soepeler monetair beleid en betere economische cijfers kwamen de markten er in het eerste halfjaar van 2019 weer bovenop, en inmiddels staan ze op het punt nieuwe koersrecords te vestigen. Dit herstel kwam zeer snel en onverwacht. Voor de komende tijd hebben de markten alle positieve berichten ingeprijsd. Wij willen hier nog eens verwijzen naar onze Marktcommentaar nr. 4 van april 2019, waarin wij wezen op het verhoogde risico van recessieve tendensen in de wereldeconomie. Van het negatieve sentiment uit het vierde kwartaal 2018 is momenteel weinig te bespeuren. Het lijkt erop dat de “voorbarige gehoorzaamheid” nu tot overdreven optimisme leidt. Wij verwachten dat de volatiliteit op de aandelenmarkten deze zomer toeneemt en bijgevolg hebben wij de Ethna Funds voorzichtig gepositioneerd. Om de oude koersrecords te overtreffen, heeft de markt nieuwe impulsen nodig. Die verwachten we pas tegen het einde van het jaar. Beëindiging van het handelsconflict tussen China en de VS en economische stimuleringsmaatregelen in de aanloop naar de presidentsverkiezingen in de VS zouden de markten in het vierde kwartaal kunnen ondersteunen.

¹ https://de.wikipedia.org/wiki/Vorauseilender_Gehorsam

Goud in focus


Onlangs bereikte de goudprijs een belangrijk hoogtepunt. Michael Blümke, Senior Portfolio Manager bij ETHENEA, legt in onze nieuwste video uit hoe wij de prijsstijging van het edelmetaal beoordelen, welke tactische aanpassingen in de portefeuille van Ethna-AKTIV dit tot gevolg heeft en wat onze langetermijnstrategie ten aanzien van goud is.


Kan de video niet weergegeven worden? Gelieve HIER TE KLIKKEN..
Auteurs

Het Portfolio Management Team

L’équipe de gestion ETHENEA et le Head of Research

Staand (van links naar rechts): Martin Dreier, Frank Borchers, Daniel Miko, Dr. Volker Schmidt, Michael Blümke, Michaela Hintz, Christian Schmitt, Jörg Held, Harald Berres
Zittend (van links naar rechts): Niels Slikker, Arnoldo Valsangiacomo, Luca Pesarini, Daniel Stefanetti, Ralf Müller

Contact

Voor eventuele vragen of suggesties staan wij altijd tot uw beschikking.

ETHENEA Independent Investors S.A.
16, rue Gabriel Lippmann · 5365 Munsbach
Telefoon +352 276 921-0 · Fax +352 276 921-1099
info@ethenea.com · ethenea.be